Kıbrıs Türk İşverenler Sendikası Başkanı Metin Arhun, Sosyal Sigorta Fonu’nun çalışanların, işverenlerin ve emeklilerin ihtiyaçları doğrultusunda yönetilmesi gerektiğini belirterek, palyatif ve popülist uygulamalardan uzak durulması çağrısında bulundu.
Arhun, yaptığı yazılı açıklamada, Sosyal Sigorta emeklisi yaklaşık 48 bin kişiye kasım ayı maaşlarına ek olarak kişi başı 40 bin TL, toplamda ise 1 milyar 920 milyon TL ikramiye ödeneceğine dikkat çekti.
“Sosyal politika kararı ancak fonun geleceği de düşünülmeli”
Emeklilerin ekonomik koşullarının iyileştirilmesinin ve yaşam standartlarının yükseltilmesinin herkesin ortak hedefi olması gerektiğini ifade eden Arhun, ikramiye uygulamasının önemli bir sosyal politika kararı olduğunu kaydetti.
Ancak Sosyal Sigorta sisteminin, çalışanların ve işverenlerin yatırdığı primlerle oluşan ortak bir emeklilik güvenlik yapısı olduğunu vurgulayan Arhun, alınan kararların fonun uzun vadeli sürdürülebilirliği gözetilerek değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Arhun’un paylaştığı verilere göre, fondan aylık ödeme yapılan kişi sayısı yaklaşık 45 bin 500 olurken, aktif prim yatıran kişi sayısı 170 bine ulaşıyor. Prim yatıranların maaş alanlara oranının ise 3,75 seviyesinde olduğu ifade edildi.
“Emeklilik birikimi 12 milyar TL’de kaldı”
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ülkelerindeki emeklilik birikimlerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Arhun, ortalama birikimlerin ülkenin yıllık Gayrisafi Yurt İçi Hasılası’nın (GSYİH) 1 ila 2 katı arasında olduğunu belirtti.
Arhun, bu kıyaslamaya göre KKTC’de emeklilik birikiminin 200 ila 400 milyar TL arasında olması gerekirken mevcut tutarın 12 milyar TL seviyesinde kaldığını savundu.
Emeklilik yaşı konusunda da karşılaştırma yapan Arhun, OECD ortalamasının kadınlarda 63,9, erkeklerde 64,7 olduğunu; KKTC’de ise emeklilik yaşının 60 seviyesinde bulunduğunu kaydetti.
OECD ülkelerinde emeklilik için yaş şartının yanı sıra 18 yıldan 40 yıla kadar uzanan çalışma sürelerinin söz konusu olduğuna işaret eden Arhun, “Yani KKTC’de tartışıldığı gibi 25 yıl üzerinden emeklilik, dünya gerçeklerinden çok uzaktır” ifadelerini kullandı.
Emeklilik yaşının düşürülmesine karşı çıktı
Sosyal Sigorta Fonu’nda para bulunduğu gerekçesiyle ek ödemeler yapılması gibi uygulamalardan uzak durulması gerektiğini savunan Arhun, emeklilik yaşının aşağı çekilmesine yönelik herhangi bir değişikliğin de gündeme alınmaması gerektiğini belirtti.
Fonun mali yönetiminin siyasetten uzak tutulmasını isteyen Arhun, yönetimin Merkez Bankası ile çalışan ve işveren temsilcilerinin gözetiminde, profesyonel fon yöneticilerine devredilmesi gerektiğini ifade etti.
Arhun, prim yatıranların maaş alanlara oranında 4 seviyesinin yakalanmasının hedeflenmesini de önerdi.
İşverenlere işletme kredisi önerisi
Fonun birikim oluşturmadan, yalnızca gelir-gider dengesi üzerinden yönetilmesi tercih edilecekse bunun emekli ikramiyeleri dağıtılarak değil, emeklilerin yaşam koşulları da gözetilerek prim oranlarının düşürülmesi yoluyla yapılabileceğini belirten Arhun, farklı bir finansman yaklaşımı önerdi.
Fon varlıklarının ülke ekonomisinin dinamizmini artıracak şekilde değerlendirilmesi gerektiğini kaydeden Arhun, birikimlerin yalnızca mevduat faizinde tutulmamasını istedi.
Arhun’un önerisine göre, prim borcu bulunmayan, yeterli ve geçerli teminat sunabilen işverenlere, yıllık ürettikleri prim miktarının 10 katına kadar işletme kredisi sağlanmalı. Bu kredilerde uygulanacak faiz oranı ise fondan elde edilen mevduat faizinin 5 puan üzerinde belirlenmeli.
Arhun, bu modelle fonun gelir elde etmeye devam etmesinin yanı sıra işletmelerin finansmana erişiminin ve ülke ekonomisinin de desteklenebileceğini savundu.
