İran devlet televizyonunun haberine göre, İran ve ABD arasında Umman'ın aracılığında mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler Umman'ın Cenevre'deki Büyükelçiliğinde başladı.
İsrail ve ABD'nin Haziran 2025’te İran'a düzenlediği saldırılar ve 12 gün süren savaş nedeniyle kesintiye uğrayan diplomatik sürecin yeniden canlandırılmasının ardından taraflar, Maskat'ta yapılan ilk turun ardından görüşmeleri Avrupa!ya taşıdı.
Cenevre'deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Witkoff temsil ediyor.
ABD heyetinde ayrıca Trump'ın danışmanı Jared Kushner da yer alıyor. Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Busaidi'nin koordinasyonunda yürütülüyor.
Görüşmeler kapsamında İran Dışişleri Bakanı Erakçi ve Trump'ın Özel Temsilcisi Witkoff ayrı ayrı Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ile bir araya geldi.
Erakçi-Busaidi görüşmesinde, İran'ın nükleer konular ve yaptırımların kaldırılması hakkındaki görüş ve düşüncelerinin ele alındığı belirtildi. İranlı Bakan, ülkesinin meşru çıkarlarını ve haklarını güvence altına almak ve bölgede barış ve istikrarı korumak için sonuç odaklı diplomasiyi kullanma konusunda kararlı olduğunu Ummanlı mevkidaşına aktardı.
Umman Dışişleri Bakanı Busaidi ise İran'ın diplomatik yoldaki kararlılığını takdir ederek, bu görüşme turunun başarılı geçeceği umudunu dile getirdi.
İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığını ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirdi.
Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular, taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.
İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.
ABD yönetimi ayrıca İran'ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi ise nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.
ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini verdi. Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.
Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.
Tarafların, Cenevre'deki ikinci tur görüşmelerde somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.
İran ile ABD arasındaki müzakere süreci
İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan İran-ABD arasındaki nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılmıştı.
Taraflar, 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.
Umman'ın başkenti Maskat'ta gerçekleştirilen görüşmelerde heyetler aynı mekanda ancak ayrı salonlarda bulunmuş, mesajlar Ummanlı yetkililer aracılığıyla iletilmişti.
Maskat'taki ilk turda taraflar, bir anlaşmaya varamasalar da müzakere kanallarının açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmaların başlatılması konusunda uzlaşmıştı. Görüşmelerde özellikle İran'ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu başlıkları öne çıkmıştı.
