Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO), yaklaşan genel seçimler öncesinde siyasi partilere sunulmak üzere hazırladığı "Sanayi ve Üretim Temelli Ekonomik Dönüşüm Programı"nı basın toplantısıyla kamuoyuna açıkladı.
Lefkoşa Eziç Restoran'da düzenlenen basın toplantısında programı gazetecilerle paylaşan KTSO, altı aylık çalışma sonucunda hazırlanan kapsamlı raporla, yeni hükümetin ekonomi ve sanayi politikalarında üretimi öncelikli konuma taşımasını istedi.
Toplantıya KTSO Başkanı Ali Kamacıoğlu, Yönetim Kurulu üyeleri ve oda profesyonelleri katıldı.
Kısa bir açılış konuşması yapan KTSO Başkanı Ali Kamacıoğlu, programın altı aylık bir çalışma sonucunda hazırlandığını belirterek, siyasi partilere sunulmak üzere oluşturulduğunu söyledi. Hiçbir siyasi partiye yakın olmadıklarını vurgulayan Kamacıoğlu, seçim sonrasında göreve gelecek her partiyle çalışmaya hazır olduklarını ifade etti.
Ardından programın sunumunu yapmak üzere sözü KTSO Yönetim Kurulu Danışmanı Belgin Özoğul'a bıraktı.
KTSO Yönetim Kurulu Danışmanı Belgin Özoğul, sunumda sanayicinin sahada karşılaştığı somut sorunları ve çözüm önerilerini ortaya koymayı amaçladıklarını belirtti.
Sanayide istihdamın yüzde 60'ının yerli işgücünden oluştuğuna dikkat çeken Özoğul, sektörün yerli istihdama katkısını vurguladı. Ülkede üretimden uzaklaşıldığını belirten Özoğul, "Biz süratle tüketen bir toplum olmaya gidiyoruz." dedi.
İhracatın ithalatı karşılama oranının yüzde 4,95'e gerilediğini, diğer ada ekonomilerinde ise bu oranın yüzde 35-40 seviyelerinde olduğunu aktaran Özoğul, sanayinin Gayrisafi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içerisindeki payının da 2017'de yüzde 9,7 iken 2024'te yüzde 6,7'ye düştüğünü kaydetti.
Bu göstergelerin üretim ekonomisinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyduğunu belirten Özoğul, yalnızca tüketim ve dönemsel hizmet sektörlerine dayalı bir ekonomik yapıyla sürdürülebilir kalkınmanın mümkün olmadığını ifade etti.
KAMU İHALELERİNDE YERLİ ÜRETİM ÖNCELİKLİ OLMALI
Programın en önemli taleplerinden biri, devletin satın alma politikalarında yerli üretime öncelik verilmesi oldu.
KTSO, kamu kurumlarının mal ve hizmet alımlarında yerli ürünlerin öncelikli değerlendirilmesini, yerli üretimin bulunduğu ürün gruplarında kamu ihalelerindeki avantajların artırılmasını ve ihalelerde ürünlerin menşei ile üretim yerinin açıkça belirtilmesini önerdi.
Yerli Üretim Sertifikası'na sahip ürünlerin kamu alımlarında öncelikli değerlendirilmesi ve kamu kurumlarının yerli ürün alımlarının yıllık olarak raporlanması da programdaki talepler arasında yer aldı.
Oda, yalnızca kamu alımlarında değil, turizm sektöründe de yerli ürün kullanımının artırılmasını istedi. Otel, restoran ve turistik tesislerin gıda, temizlik, ambalaj, mobilya, yapı malzemeleri ve diğer ihtiyaçlarında yerli ürünlere daha fazla yer vermesi için teşvik ve destek mekanizmaları oluşturulması önerildi.
SANAYİYE ÖZEL ELEKTRİK TARİFESİ VE YATIRIM TEŞVİKLERİ
Sanayicinin en önemli sorunları arasında gösterilen yüksek enerji ve finansman maliyetlerine yönelik de somut öneriler sunuldu.
KTSO, sanayi işletmelerine özel ve kabul edilebilir bir elektrik tarifesi oluşturulmasını, sanayi bölgelerinde ortak güneş enerjisi sistemlerinin kurulmasını ve enerji verimliliği yatırımlarına hibe, düşük faizli kredi ve vergi indirimi sağlanmasını istedi.
Elektrik kesintileri ve voltaj dalgalanmalarının üretimde yarattığı kayıpların önlenmesi için sanayi bölgelerindeki enerji altyapısının güçlendirilmesi de önerildi.
Finansman konusunda ise sanayicilerin uzun vadeli ve uygun faizli kredilere erişiminin kolaylaştırılması, yatırım indirimi oranlarının sanayi sektörü lehine artırılması ve Kalkınma Bankası'nın sanayi yatırımlarını destekleyecek şekilde yeniden yapılandırılması talep edildi.
Makine, otomasyon ve yeşil dönüşüm yatırımları için kredi ve hibe paketleri oluşturulması, leasing mevzuatının güncellenmesi ve sanayi tesislerindeki ikinci el makinelerin teknoloji yenileme amacıyla yurt dışına çıkarılması veya satılması önündeki bürokratik engellerin kaldırılması da programda yer aldı.
İTHAL ÜRÜNLERE DENETİM, YERLİ ÜRETİCİYE ADİL REKABET
KTSO, yerli üreticinin ithal ürünler karşısında haksız rekabete maruz kalmaması için ithalat politikalarının yeniden değerlendirilmesini istedi.
Bu kapsamda ithal ürünlerde kalite, etiket, hijyen, teknik standart ve uygunluk denetimlerinin özellikle gümrük kapılarında güçlendirilmesi, yerli üretimin bulunduğu ürün gruplarında ithalat uygulamalarının gözden geçirilmesi ve haksız fiyat rekabetinin izlenmesi önerildi.
Oda, korumacılık yaklaşımının ithalatı tamamen engellemek veya ülkeyi dışa kapatmak anlamına gelmediğini, amacın yerli üretici ile ithal ürün arasında adil rekabet koşulları oluşturmak olduğunu vurguladı.
ÜFE HAZIRLANACAK, SANAYİ KOORDİNASYON KURULU KURULACAK
Programda ekonomik kararların sağlıklı verilere dayanması için Üretici Fiyat Endeksi'nin (ÜFE) oluşturulması da öncelikli talepler arasında yer aldı.
Sanayicinin enerji, işgücü, nakliye, hammadde ve diğer üretim maliyetlerini ortaya koyacak sektör ve ürün bazlı ÜFE'nin düzenli olarak hesaplanıp yayımlanması istendi. Ayrıca ilk altı ay içerisinde sektörlerin üretim kapasitesi, istihdamı, ihracat potansiyeli ve yatırım ihtiyaçlarını içeren güncel bir sanayi envanteri hazırlanması önerildi.
KTSO, ilgili bakanlıkların ve ekonomik örgütlerin katılımıyla Başbakanlık koordinasyonunda Sanayi Koordinasyon Kurulu kurulmasını da talep etti. Kurul aracılığıyla sanayi politikalarının ortak bir anlayışla yürütülmesi, yıllık eylem planları hazırlanması ve hedeflerin kamuoyuyla paylaşılması öngörüldü.
YENİ SANAYİ BÖLGELERİ VE TEK DURAK YATIRIM SİSTEMİ
Organize sanayi bölgelerinin yeniden yapılandırılması da programın önemli başlıklarından biri oldu.
KTSO, yeni organize sanayi bölgeleri kurulmasını, mevcut bölgelerin modern ve ihtisaslaşmış üretim merkezlerine dönüştürülmesini, sanayi alanlarının ticari depo, esnaf ve lojistik faaliyetlerinden ayrıştırılmasını istedi.
Sanayi bölgelerinde arıtma, yol, drenaj, elektrik, su, internet, güvenlik ve yangın altyapısının standart hale getirilmesi, ortak hizmet merkezleri, test laboratuvarları ve eğitim alanları oluşturulması önerildi.
Sanayi yatırımlarının önündeki bürokratik engellerin azaltılması amacıyla da "Tek Durak Sanayi Yatırım Sistemi" kurulması talep edildi. Böylece yatırımcıların ruhsat, izin, teşvik, arsa, çevre, elektrik, çalışma izni ve vergi işlemlerini tek merkezden takip edebilmesi hedefleniyor.
İHRACAT, MARKALAŞMA VE NİTELİKLİ İŞGÜCÜ
Programda KKTC sanayisinin yalnızca iç pazara bağlı kalmaması, ihracat odaklı büyümesi gerektiği de vurgulandı.
İhracat yapan işletmelere lojistik, nakliye, gümrük ve pazar araştırması desteğinin artırılması; uluslararası kalite belgeleri, laboratuvar analizleri, ambalaj ve marka tescili giderlerinin desteklenmesi istendi.
Hellim, zivaniya ve diğer coğrafi işaretli ürünlerin markalaşması ve dış pazarlara açılması için özel programlar geliştirilmesi, yurt dışı fuar katılımlarının ve ticari iş görüşmelerinin desteklenmesi de öneriler arasında yer aldı.
Nitelikli işgücü konusunda mesleki eğitim sisteminin sanayinin ihtiyaçlarına göre düzenlenmesi, gençlerin üretim sektörüne yönlendirilmesi ve üretim sektörüne özgü daha hızlı bir çalışma izni sistemi oluşturulması istendi.
Yeşil sanayi ve sürdürülebilir üretim kapsamında ise enerji verimliliği, atık yönetimi, geri dönüşüm, çevre standartları ve ürün belgelendirme yatırımlarının desteklenmesi gerektiği belirtildi.
İLK 100 GÜN İÇİN SOMUT ADIMLAR ÖNERİLDİ
KTSO'nun hazırladığı programda yalnızca genel hedeflere değil, bunların hangi zaman diliminde hayata geçirilmesi gerektiğine de yer verildi.
İlk 100 gün içerisinde Sanayi Koordinasyon Kurulu ve ÜFE Hazırlık Komitesi'nin kurulması, sanayi elektrik tarifesi için teknik çalışmanın başlatılması, Kalkınma Bankası'nın sanayi kredi paketinin devreye alınması ve Tek Durak Sanayi Yatırım Sistemi'nin tasarlanması önerildi. Kamu alımlarında yerli ürün önceliği için mevzuat çalışmalarının başlatılması da bu dönemin öncelikli eylemleri arasında gösterildi.
İlk bir yıl içerisinde sanayi envanterinin tamamlanması, ÜFE'nin yayımlanmaya başlanması, yeni sanayi elektrik tarifesinin uygulanması, sanayi bölgelerinin altyapı planının hazırlanması ve Yerli Üretim Sertifikası'nın kamu alımlarıyla ilişkilendirilmesi hedeflendi.
Beş yıllık dönemde ise yeni organize sanayi bölgelerinin geliştirilmesi, ihracat destek mekanizmalarının kurumsallaştırılması, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği yatırımlarının yaygınlaştırılması, yerli ürünlerin turizm ve kamu tedarik zincirindeki payının artırılması öngörüldü.
Programın uygulanması için her eyleme ilişkin sorumlu kurum, takvim, performans göstergesi ve bütçe ihtiyacının belirlenmesi de istendi.
Sunumun ardından KTSO Genel Sekreteri Erçin Tekakpınar da söz alarak hazırlanan Ekonomik Dönüşüm Programı'nı özetledi.
